ارتودنسی کودکان | بهترین سن شروع درمان ارتودنسی
ارتودنسی کودکان چیست و چرا باید زودتر شروع شود؟
ارتودنسی کودکان شاخهای از دندانپزشکی است که به پیشگیری، تشخیص و اصلاح ناهنجاریهای فک و دندان در دوران رشد میپردازد. در سنین پایین، استخوانهای فک هنوز در حال رشد هستند و با درمانهای سادهتر میتوان مشکلات را اصلاح کرد. شروع زودهنگام ارتودنسی دندانی، از بروز ناهنجاریهای شدید در بزرگسالی جلوگیری میکند و موجب رشد هماهنگ فک و مرتب شدن دندانها میشود.
بهترین سن برای شروع ارتودنسی کودکان
متخصصان توصیه میکنند اولین معاینه ارتودنسی در سنین ۶ تا ۷ سالگی انجام شود؛ یعنی زمانی که دندانهای دائمی در حال رویش هستند.
در این سن، اگر مشکلی مانند جلو بودن فک، رویهمافتادن دندانها یا فاصله زیاد بین آنها وجود داشته باشد، درمان زودهنگام و سادهتری قابل انجام است. در کلینیک دندانپزشکی نیاز، متخصصان با معاینه دقیق فک و دندانها بهترین زمان شروع درمان را برای هر کودک مشخص میکنند.
در اولین ویزیت، معمولاً به ۵ سؤال مهم پاسخ داده میشود:
- آیا مشکل ارتودنسی وجود دارد؟ اگر بله، دقیقاً چیست؟
- گزینههای درمانی موجود کداماند؟
- مدت زمان مورد انتظار برای درمان چقدر است؟
- هزینه درمان چقدر خواهد بود؟
دریافت اطلاعات بیشتر: بهترین سن برای شروع درمان ارتودنسی
علائم نیاز کودک به ارتودنسی
برای تشخیص اینکه آیا کودک شما باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کند یا نه، به علائم زیر توجه داشته باشید:
- افتادن زودهنگام یا دیرهنگام دندانهای شیری: در حالی که مقداری تفاوت در زمان افتادن دندانها طبیعی است، اما افتادن خیلی زود یا خیلی دیر دندانهای شیری میتواند موجب اختلال در رشد دندانهای دائمی شود. ارتودنتیستها در شناسایی و درمان این تفاوتهای مضر تخصص دارند.
- مشکل در جویدن یا گاز زدن: خوردن غذا نباید باعث ناراحتی شود. در حالی که درد در دوران دنداندرآوردن طبیعی است، اما جویدن دردناک ممکن است نشانهای از مشکلات ارتودنسی باشد.
- تنفس از طریق دهان: بسیاری از مشکلات ارتودنسی ممکن است به دلیل تنفس دهانی ایجاد شوند. ارتودنتیست کودک شما میتواند این مشکلات را بررسی و درمان کند.
- صدا دادن یا جابهجایی فک: جابجایی فک پایین به دلیل مشکلات بایت ممکن است منجر به درد فک و عوارض دیگر شود. ارتودنتیستها متخصص در ارزیابی نحوه قرارگیری دندانها و اطمینان از تراز بودن فکها هستند.
- گاز گرفتن گونه: در بایت طبیعی، برآمدگیهای خارجی دندانهای بالا گونه را از سطح جویدن دندانهای پایین دور نگه میدارند. اگر کودکتان مرتباً گونههایش را گاز میگیرد، ممکن است دندانها به درستی با هم تطابق نداشته باشند.
- عدم توازن صورت: دندانها و فکها میتوانند بر ظاهر لبها، چانه و دیگر اجزای صورت تأثیر بگذارند. اگر فک کودک ناهماهنگ باشد، ممکن است شکل و ظاهر صورت تحت تأثیر قرار گیرد. ارتودنتیست با تنظیم صحیح فک میتواند از این عدم تعادل جلوگیری کرده و از مشکلات آینده پیشگیری کند.
مزایای ارتودنسی زودهنگام برای کودکان
شروع ارتودنسی در سنین پایین، بهویژه بین ۷ تا ۱۰ سالگی، مزایای متعددی دارد که میتواند از بسیاری از مشکلات پیچیده در آینده پیشگیری کند. در این سن، استخوانهای فک هنوز در حال رشد هستند و انعطافپذیری بالایی دارند که باعث میشود درمان راحتتر، سریعتر و مؤثرتر انجام شود. در ادامه برخی از مهمترین مزایای ارتودنسی زودهنگام را بررسی میکنیم:
- هدایت صحیح رشد فک: درمان زودهنگام میتواند رشد فک بالا و پایین را بهصورت هماهنگ هدایت کرده و از بروز ناهنجاریهای فکی مانند جلو بودن یا عقبماندگی فک جلوگیری کند.
- جلوگیری از شلوغی بیش از حد دندانها: با بررسی زودهنگام وضعیت دندانها، میتوان فضا را برای رویش صحیح دندانهای دائمی آماده کرد و از رویهمافتادگی آنها پیشگیری نمود.
- کاهش نیاز به جراحی در آینده: در صورت عدم درمان بهموقع، ممکن است کودک در آینده نیاز به جراحی فک یا درمانهای پیچیدهتر ارتودنسی داشته باشد. درمان زودهنگام میتواند احتمال این موارد را به حداقل برساند.
- بهبود عملکرد گفتاری و جویدن: برخی مشکلات ارتودنسی میتوانند بر تکلم و جویدن کودک تأثیر منفی بگذارند. درمان بهموقع باعث بهبود این عملکردها خواهد شد.
- افزایش اعتماد بهنفس: داشتن لبخند زیبا از سنین پایین باعث افزایش عزتنفس و اعتماد بهنفس کودک در محیطهای اجتماعی مانند مدرسه میشود.
دریافت اطلاعات بیشتر: درمان ناهنجاری فک با ارتودنسی
ارتودنسی پیشگیری در کودکان چیست؟
ارتودنسی پیشگیری یا پیشگیرانه به مجموعه درمانهایی گفته میشود که پیش از بروز ناهنجاریهای شدید فکی یا دندانی انجام میشوند. این درمانها معمولاً در دوران رشد انجام شده و شامل ابزارهای متحرک، گاردهای مخصوص یا اصلاح عادات دهانی هستند.
هدف این نوع ارتودنسی، هدایت صحیح رشد فک و رویش دندانها است تا در آینده نیازی به ارتودنسی ثابت یا جراحی فک نباشد.
انواع ارتودنسی برای کودکان
در کلینیک نیاز بسته به شرایط هر کودک، نوع مناسب درمان انتخاب میشود:
- ارتودنسی متحرک: وسیلهای است که کودک میتواند هنگام غذا خوردن آن را درآورد. برای اصلاحهای جزئی یا هدایت رشد فک استفاده میشود.
- ارتودنسی ثابت: شامل براکتهای فلزی یا سرامیکی است که به دندانها چسبانده میشوند و حرکات دقیقتری ایجاد میکنند.
- دستگاه فانکشنال: برای اصلاح مشکلات فکی (مثل جلو بودن فک پایین یا بالا) در دوران رشد کاربرد دارد.
ابزارهای درمان ارتودنسی کودکان
- براکتها (Braces): براکتها از پایههایی تشکیل شدهاند که به دندانها چسبانده میشوند و سیمهایی که از بین آنها عبور میکنند. این سیمها باعث حرکت دندانها به جایگاه مناسب میشوند.
- الاینرها (Aligners): الاینرها سینیهایی شفاف، نازک و پلاستیکیشکل هستند که مطابق با دندانهای فرد ساخته میشوند. بیماران باید آنها را بهصورت دستی در دهان قرار داده و خارج کنند.
- نگهدارندهها (Retainers): نگهدارندهها قابل جدا شدن، شفاف، نازک و کمی انعطافپذیر هستند و از موادی شبیه پلاستیک ساخته میشوند. آنها دقیقاً مطابق شکل و موقعیت دندانها طراحی شدهاند.
- سیمهای قوسی (Archwires): این سیمها در داخل براکتها قرار میگیرند و نیروی لازم برای حرکت دندانها را فراهم میکنند.
- کشهای ارتودنسی (Elastics): کشهای کوچک لاستیکی که نیروهای اضافی وارد میکنند و باعث میشوند دندانها به جایگاه ایدهآل خود حرکت کنند؛ کاری که براکتها بهتنهایی قادر به انجام آن نیستند.
- گارد دهان (Mouthguards): گاردهای دهان برای محافظت از دندانها در حین فعالیتهای ورزشی به کار میروند. این وسیله برای ورزشکاران در هر سنی توصیه میشود.
برای دریافت اطلاعات بیشتر مطالعه مقاله زیر نیز پیشنهاد می گردد:
مراحل انجام ارتودنسی کودکان در کلینیک نیاز
در کلینیک دندانپزشکی نیاز، درمان ارتودنسی کودکان با دقت، آرامش و رعایت اصول روانشناسی کودک انجام میشود تا هم نتیجه درمان عالی باشد و هم کودک تجربهای مثبت از دندانپزشکی بهدست آورد.
مراحل انجام ارتودنسی کودکان در این کلینیک شامل چند گام اصلی است:
1. ویزیت و معاینه اولیه کودک
در اولین جلسه، متخصص ارتودنسی کودکان وضعیت دندانها، فک و نحوهی رویش دندانهای دائمی را بررسی میکند.
در این مرحله، درباره عادتهای دهانی مثل مکیدن انگشت یا تنفس دهانی نیز ارزیابی انجام میشود.
هدف از این جلسه، تشخیص زودهنگام ناهنجاریهای احتمالی و تعیین نیاز به درمان ارتودنسی است.
2. عکسبرداری و قالبگیری دقیق فک و دندانها
برای طراحی طرح درمان، عکسهای تخصصی (پانورامیک و سفالومتری) و قالب دندانی کودک تهیه میشود.
این تصاویر به دندانپزشک کمک میکند تا زاویه رشد فک، وضعیت ریشهها و نحوه رویش دندانهای دائمی را دقیق بررسی کند.
3. تعیین نوع درمان و انتخاب دستگاه ارتودنسی مناسب
پس از بررسی کامل، پزشک نوع درمان ارتودنسی متحرک (برای اصلاحهای خفیف یا هدایت رشد فک)، ارتودنسی ثابت (برای مرتبسازی دقیق دندانهای دائمی)، دستگاه فانکشنال یا هدگیر (برای اصلاح ناهنجاریهای فکی در حال رشد) را انتخاب میکند. نوع درمان با توجه به سن، شدت مشکل و همکاری کودک انتخاب میشود.
4. نصب دستگاه ارتودنسی و آموزش مراقبتها
در این مرحله دستگاه روی دندانها قرار داده میشود و پزشک به کودک و والدین آموزش میدهد:
چگونه از دستگاه مراقبت کنند، چه غذاهایی مجاز یا ممنوع هستند و چطور بهداشت دهان را رعایت کنند.
همچنین برای کودکان کوچکتر، از وسایل رنگی و جذاب استفاده میشود تا همکاری بیشتری داشته باشند.
5. ویزیتهای دورهای و تنظیم دستگاه
در طول درمان، کودک باید هر ۴ تا ۶ هفته به کلینیک مراجعه کند تا پزشک دستگاه را تنظیم و پیشرفت درمان را بررسی کند.
در این جلسات، والدین نیز درباره وضعیت رشد فک و تغییرات ایجادشده آگاه میشوند.
6. پایان درمان و استفاده از نگهدارنده (ریتینر)
پس از اتمام درمان، دستگاه ارتودنسی برداشته میشود و برای حفظ نتیجه، ریتینر مخصوص برای کودک ساخته میشود.
این نگهدارنده مانع از بازگشت دندانها به حالت قبلی شده و به تثبیت موقعیت جدید آنها کمک میکند.
در کلینیک دندانپزشکی نیاز، هدف فقط صاف کردن دندانها نیست، بلکه هدایت صحیح رشد فک، بهبود زیبایی لبخند و پیشگیری از درمانهای سنگین در آینده است.
مراقبتهای بعد از شروع درمان ارتودنسی در کودکان
پس از شروع درمان ارتودنسی، رعایت برخی نکات مراقبتی برای دستیابی به بهترین نتیجه و جلوگیری از بروز مشکلات ضروری است. والدین نقش بسیار مهمی در کمک به فرزندان برای مراقبت از دهان و دندان در دوران ارتودنسی دارند.رعایت بهداشت دهان و دندان
دندانهایی که براکت دارند، بیشتر در معرض تجمع پلاک و پوسیدگی هستند. بنابراین باید:- دندانها حداقل دو بار در روز با مسواک مخصوص ارتودنسی مسواک زده شوند.
- از نخ دندان مخصوص یا واترجت برای تمیز کردن بین دندانها استفاده شود.
- دهانشویه ضدعفونیکننده طبق تجویز دندانپزشک استفاده شود.
پرهیز از غذاهای آسیبزا
برخی مواد غذایی میتوانند به براکتها آسیب برسانند یا باعث چسبیدن مواد به دندان شوند:- از خوردن غذاهای سفت مانند تهدیگ، یخ، پاپکورن و آجیل خودداری شود.
- خوراکیهای چسبناک مانند آدامس، تافی و کارامل ممنوع هستند.
- سیب و هویج باید به قطعات کوچکتر خرد شوند.
مراجعات منظم به ارتودنتیست
برای تنظیم و بررسی پیشرفت درمان، مراجعه منظم طبق برنامه ضروری است. این مراجعات کمک میکنند تا درمان طبق زمانبندی پیش رود و در صورت بروز مشکل، سریعاً اقدامات اصلاحی انجام شود.حمایت روانی از کودک
در هفتههای اول، ممکن است کودک از ناراحتی، درد یا تغییرات ظاهری ناراضی باشد. در این دوران:- والدین باید کودک را تشویق و همراهی کنند.
- استفاده از موم ارتودنسی برای کاهش زخمهای داخل دهان توصیه میشود.
- غذاهای نرم در روزهای ابتدایی مصرف شوند تا درد کاهش یابد.
چگونه ارتودنسی کودکان از درمانهای پیچیده در آینده جلوگیری میکند؟
درمانهای ارتودنسی در دوران رشد باعث میشود فکها بهدرستی رشد کنند و دندانهای دائمی در جای صحیح خود رویش پیدا کنند. به این ترتیب، از مشکلاتی مانند ازدحام دندانی، نیاز به کشیدن دندان، یا جراحی فک در بزرگسالی جلوگیری میشود.
درواقع، ارتودنسی در کودکی نوعی سرمایهگذاری برای سلامت و زیبایی لبخند در آینده است.
کاهش ترس کودک از ارتودنسی و همکاری در درمان
در کلینیک نیاز، تجربه درمان ارتودنسی برای کودکان بهصورت شاد و بدون استرس طراحی شده است.
پزشکان با زبان ساده و لحن دوستانه مراحل درمان را توضیح میدهند، از ابزارهای رنگی و روشهای تشویقی استفاده میشود و محیط کلینیک بهگونهای طراحی شده که کودک احساس امنیت کند.
این روشها باعث همکاری بهتر کودک در طول درمان و نتایج سریعتر میشود.
تفاوت ارتودنسی کودکان و ارتودنسی بزرگسالان
تفاوت اصلی در زمان انجام و میزان انعطافپذیری فکها است.
در کودکان، استخوان فک هنوز در حال رشد است، بنابراین اصلاح ناهنجاریها سریعتر و آسانتر انجام میشود. اما در بزرگسالان، چون رشد فک متوقف شده، درمان پیچیدهتر و زمانبرتر است و گاهی به جراحی نیاز دارد.
به همین دلیل، مراجعه زودهنگام به متخصص ارتودنسی کودکان در کلینیک نیاز میتواند از درمانهای پرهزینه آینده جلوگیری کند.
سوالات متداول کاربران (FAQ)
۱. بهترین سن برای شروع ارتودنسی کودکان چه زمانی است؟
انجمن ارتودنتیستهای آمریکا توصیه میکند کودکان تا سن ۷ سالگی برای اولینبار توسط ارتودنتیست معاینه شوند، حتی اگر هنوز همه دندانهای دائمی درنیامده باشند.
۲. آیا ارتودنسی در کودکان درد دارد؟
در مراحل ابتدایی ممکن است کودک کمی ناراحتی یا فشار احساس کند، اما این درد معمولا موقتی و قابل کنترل است.
۳. ارتودنسی برای کودکان چقدر طول میکشد؟
مدت زمان درمان بستگی به شدت مشکل، نوع درمان و همکاری کودک دارد؛ اما معمولاً بین ۱۲ تا ۲۴ ماه طول میکشد.
۴. هزینه ارتودنسی کودکان چقدر است؟
هزینه ارتودنسی به عوامل مختلفی مانند نوع براکت، مدت درمان و تخصص پزشک بستگی دارد. برای دریافت هزینه دقیق باید کودک توسط متخصص معاینه شود.
۵. آیا همه کودکان نیاز به ارتودنسی دارند؟
خیر. فقط کودکانی که دچار ناهنجاریهای فکی یا دندانی هستند به درمان ارتودنسی نیاز دارند که با بررسی توسط ارتودنتیست مشخص میشود.
۶. آیا میتوان درمان ارتودنسی را در سنین پایینتر از ۷ سال آغاز کرد؟
بله، اگر علائم خاصی مانند مشکلات در گاز زدن، تنفس دهانی یا جابجایی فک مشاهده شود، مراجعه زودتر از ۷ سالگی توصیه میشود.
۷. آیا غذا خوردن با براکتها برای کودک سخت است؟
در روزهای اول ممکن است کمی سخت باشد، اما کودکان بهسرعت به براکتها عادت میکنند. لازم است برخی غذاهای سفت یا چسبناک حذف شوند.
